Η Έλενα Καλογεροπούλου, Head of Flexibility στην Optimus Energy, συμμετείχε στο Balkan Battery Day 2026, συμβάλλοντας στη συζήτηση σχετικά με το πώς οι ταχέως εξελισσόμενες ευρωπαϊκές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας αναδιαμορφώνουν τη χρηματοδότηση, τη λειτουργία και τη μακροπρόθεσμη τραπεζική χρηματοδοτησιμότητα των συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες (BESS).
Η Έλενα συμμετείχε στο πάνελ «Financing and Bankability of BESS Projects», το οποίο συντόνισε ο Iulian Harpa, Managing Partner της HIM Energy. Στη συζήτηση συμμετείχαν εκπρόσωποι από διαφορετικά σημεία της αλυσίδας αξίας των BESS, μεταξύ των οποίων ο Pavle Milekic, Associate Director στην EBRD, και ο Loukas Botsis, Senior Manager στην Baringa, οι οποίοι συνεισέφεραν τη χρηματοοικονομική και συμβουλευτική οπτική, παράλληλα με την εμπειρία της Optimus Energy στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας και τη λειτουργία ενεργειακών χαρτοφυλακίων.
Κεντρικό θέμα της συζήτησης αποτέλεσε το γεγονός ότι, ενώ η τεχνολογία των μπαταριών γίνεται ολοένα και περισσότερο τυποποιημένη, τα οικονομικά δεδομένα της αποθήκευσης ενέργειας παραμένουν σε μεγάλο βαθμό συνδεδεμένα με τις ιδιαιτερότητες κάθε τοπικής αγοράς. Οι διαφορές στον σχεδιασμό των αγορών, στους μηχανισμούς αποζημίωσης, στη διείσδυση ΑΠΕ, στη μεταβλητότητα των τιμών και στο ρυθμιστικό πλαίσιο σημαίνουν ότι ένα έργο BESS στην Ελλάδα μπορεί να αντιμετωπίζει ένα πολύ διαφορετικό περιβάλλον εσόδων από ένα αντίστοιχο έργο στη Ρουμανία, τη Βουλγαρία ή κάποια άλλη ευρωπαϊκή αγορά.
Από υποδομές αποθήκευσης σε ενεργούς συμμετέχοντες στις αγορές
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, η Έλενα Καλογεροπούλου ανέδειξε τη σημασία της αντιμετώπισης των BESS όχι απλώς ως υποδομών, αλλά ως ιδιαίτερα ευέλικτων συμμετεχόντων στις αγορές, των οποίων η αξία εξαρτάται από το πόσο αποτελεσματικά μπορούν να δραστηριοποιούνται ταυτόχρονα σε πολλαπλές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας.
Τα συστήματα μπαταριών κατέχουν μια μοναδική θέση στο ενεργειακό σύστημα, καθώς μπορούν να λειτουργούν τόσο ως παραγωγή όσο και ως κατανάλωση, ανταποκρινόμενα ταχύτατα στα σήματα της αγοράς και μεταφέροντας ενέργεια χρονικά. Η ευελιξία αυτή τους επιτρέπει να συνδυάζουν έσοδα από την Αγορά Επόμενης Ημέρας και την Ενδοημερήσια Αγορά με ευκαιρίες που προκύπτουν από την Αγορά Εξισορρόπησης και τις επικουρικές υπηρεσίες.
Ωστόσο, η αξιοποίηση αυτής της αξίας απαιτεί πολύ περισσότερα από την απλή σύνδεση μιας μπαταρίας στο δίκτυο. Καθώς η ευρωπαϊκή αγορά αποθήκευσης κινείται προς μεγαλύτερη έκθεση σε συνθήκες αγοράς, οι δυνατότητες trading, πρόβλεψης και βελτιστοποίησης μεταξύ διαφορετικών αγορών εξελίσσονται σε θεμελιώδη στοιχεία ενός επιτυχημένου επιχειρηματικού μοντέλου BESS. Οι αποφάσεις σχετικά με το πότε μία μπαταρία θα φορτίσει, θα εκφορτίσει, θα δεσμεύσει ισχύ ή θα συμμετάσχει στις αγορές εξισορρόπησης πρέπει πλέον να λαμβάνονται δυναμικά και σε συνεχή βάση.
Για συμμετέχοντες και εκπροσώπους στις αγορές, όπως η Optimus Energy, διαμορφώνεται ένα νέο λειτουργικό περιβάλλον, στο οποίο η προηγμένη πρόσβαση στις αγορές, η τεχνολογία βελτιστοποίησης και η εις βάθος γνώση των τοπικών αγορών ηλεκτρικής ενέργειας αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για την εμπορική απόδοση των συστημάτων αποθήκευσης.
Ελλάδα: Μια νέα αγορά για την ευελιξία των συστημάτων αποθήκευσης
Η ελληνική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας αποτελεί ένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της μετάβασης. Η ταχεία διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας έχει μεταβάλει σημαντικά τη δυναμική της αγοράς, αυξάνοντας τις περιόδους χαμηλών ή αρνητικών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας και, ταυτόχρονα, ενισχύοντας την ανάγκη για ευελιξία στο ηλεκτρικό σύστημα. Παράλληλα, η ανάπτυξη της Αγοράς Εξισορρόπησης δημιουργεί πρόσθετες ευκαιρίες για μονάδες ταχείας απόκρισης, όπως οι μπαταρίες.
Σε αυτό το περιβάλλον, τα BESS μπορούν να διαδραματίσουν κεντρικό ρόλο, απορροφώντας ενέργεια σε περιόδους πλεονάζουσας παραγωγής από ΑΠΕ και επιστρέφοντάς την στο σύστημα όταν η αξία της είναι υψηλότερη, ενώ παράλληλα μπορούν να παρέχουν πολύτιμες υπηρεσίες εξισορρόπησης.
Ωστόσο, η αυξανόμενη διείσδυση των συστημάτων αποθήκευσης θα μεταβάλει αναπόφευκτα και τα οικονομικά δεδομένα των αγορών στις οποίες συμμετέχουν. Ροές εσόδων που εμφανίζονται ιδιαίτερα ελκυστικές στα πρώτα στάδια ανάπτυξης της αγοράς ενδέχεται να γίνουν περισσότερο ανταγωνιστικές καθώς αυξάνεται η εγκατεστημένη ισχύς αποθήκευσης.
Για τον λόγο αυτό, η προσέγγιση πολλαπλών αγορώναποκτά ιδιαίτερη σημασία. Αντί να βασίζονται σε μία μόνο πηγή εσόδων, οι μακροπρόθεσμες στρατηγικές των BESS πρέπει να αξιολογούν δυναμικά τις ευκαιρίες στις αγορές ενέργειας και εξισορρόπησης, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τις απώλειες απόδοσης, την καταπόνηση της μπαταρίας, τους λειτουργικούς περιορισμούς και το διαρκώς μεταβαλλόμενο ανταγωνιστικό περιβάλλον.
Τα merchant BESS απαιτούν μια διαφορετική προσέγγιση ως προς το bankability
Το πάνελ εξέτασε επίσης την ευρύτερη μετάβαση από έργα αποθήκευσης που υποστηρίζονται από επιδοτήσεις προς ολοένα και περισσότερο merchant επιχειρηματικά μοντέλα. Η πρώτη φάση ανάπτυξης των BESS σε αρκετές ευρωπαϊκές αγορές υποστηρίχθηκε από διαγωνισμούς, επιχορηγήσεις, και μηχανισμούς στήριξης. Καθώς όμως ο κλάδος ωριμάζει, ένα αυξανόμενο ποσοστό έργων θα πρέπει να αποδεικνύει τη βιωσιμότητά του μέσω εσόδων που προκύπτουν απευθείας από τις αγορές.
Η μετάβαση αυτή δημιουργεί νέες προκλήσεις για τη χρηματοδότηση των έργων. Για τις τράπεζες και τους επενδυτές, η αξιολόγηση ενός merchant BESS απαιτεί παραδοχές όχι μόνο σχετικά με τη μελλοντική εξέλιξη των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά και για την εξέλιξη της Αγοράς Εξισορρόπησης, τον ανταγωνισμό μεταξύ των συστημάτων αποθήκευσης, τη διείσδυση των ΑΠΕ και τις μεταβολές στο ρυθμιστικό πλαίσιο και στον σχεδιασμό της αγοράς. Ως αποτέλεσμα, η ποιότητα και η αξιοπιστία της λειτουργικής στρατηγικής και της στρατηγικής βελτιστοποίησης αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη σημασία για τη συνολική επενδυτική αξιολόγηση ενός έργου.
Η πρόκληση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική στην Ελλάδα, όπου εξακολουθεί να υπάρχει ένας βαθμός επιφυλακτικότητας απέναντι στα πλήρως merchant έργα αποθήκευσης. Παρότι ένας περιορισμένος αριθμός merchant BESS έχει ήδη προχωρήσει στα τελικά στάδια κατασκευής και λειτουργίας, ένα ευρύτερο χαρτοφυλάκιο έργων αναμένεται να προχωρήσει καθώς η αποθήκευση αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη προτεραιότητα για το ελληνικό ηλεκτρικό σύστημα.
Η κινητοποίηση αυτού του επόμενου κύματος επενδύσεων προϋποθέτει ότι ο χρηματοπιστωτικός κλάδος θα αποκτήσει βαθύτερη εξοικείωση με τα οικονομικά δεδομένα της merchant αποθήκευσης. Αντί να βασίζονται κυρίως σε επιδοτήσεις ή άλλες μορφές κρατικής στήριξης, οι χρηματοδότες θα χρειαστεί να κατανοήσουν σε μεγαλύτερο βάθος τον τρόπο με τον οποίο δημιουργούνται τα έσοδα των BESS στην Αγορά Επόμενης Ημέρας, την Ενδοημερήσια Αγορά και την Αγορά Εξισορρόπησης, πώς αλληλεπιδρούν αυτές οι διαφορετικές πηγές εσόδων και πώς αναμένεται να εξελιχθούν καθώς αυξάνεται η διείσδυση της αποθήκευσης.
Η υποστήριξη της πρώτης γενιάς επιτυχημένων και κερδοφόρων merchant έργων θα είναι επομένως ιδιαίτερα σημαντική. Τα έργα αυτά μπορούν να δημιουργήσουν το λειτουργικό ιστορικό και τα πραγματικά δεδομένα αγοράς που απαιτούνται για να αποδειχθεί η τραπεζική χρηματοδοτησιμότητα των BESS υπό αμιγώς αγοραίες συνθήκες, δημιουργώντας παράλληλα μια ισχυρότερη βάση για τη χρηματοδότηση των έργων που θα ακολουθήσουν.
Η Optimus Energy επιδιώκει να συμβάλει ενεργά σε αυτή τη μετάβαση, τόσο μέσω προηγμένων δυνατοτήτων cross-market optimization όσο και μέσω της διεύρυνσης των εμπορικών μοντέλων που προσφέρονται σε ιδιοκτήτες και επενδυτές έργων BESS. Παράλληλα με merchant μοντέλα και συμφωνίες διαμοιρασμού κερδών, η προσέγγιση αυτή περιλαμβάνει δομές που μπορούν να προσφέρουν μεγαλύτερη προβλεψιμότητα εσόδων, όπως tolling agreements, floors και υβριδικά μοντέλα που συνδυάζουν εγγυημένο κατώτατο έσοδο με διαμοιρασμό του πρόσθετου κέρδους.
Συνδυάζοντας τη βελτιστοποίηση βάσει των συνθηκών της αγοράς με συμβατικές δομές που επιτρέπουν την κατάλληλη κατανομή του merchant risk μεταξύ των εμπλεκόμενων μερών, η Optimus Energy επιδιώκει να συμβάλει στη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ του δυνητικού εσόδου των BESS και του βαθμού προβλεψιμότητας που απαιτούν οι χρηματοδότες και οι επενδυτές.
Τελικά, η ανάπτυξη μιας βιώσιμης merchant αγοράς BESS στην Ελλάδα θα απαιτήσει συνεργασία σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας. Developers, optimizers και χρηματοδότες θα πρέπει να αναπτύξουν μια κοινή κατανόηση των οικονομικών της αποθήκευσης και να μεταβούν σταδιακά από την εξάρτηση από δημόσιους μηχανισμούς στήριξης προς χρηματοδοτήσιμα επιχειρηματικά μοντέλα που βασίζονται στην πραγματική αξία που μπορεί να προσφέρει η ευελιξία στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Η επόμενη φάση των BESS θα καθοριστεί από τη βελτιστοποίηση
Η συζήτηση στο Balkan Battery Day ανέδειξε μια ευρύτερη μεταβολή που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη στον ευρωπαϊκό κλάδο αποθήκευσης ενέργειας. Το ερώτημα δεν είναι πλέον απλώς πόση ισχύ αποθήκευσης χρειάζεται η Ευρώπη. Το ενδιαφέρον μετατοπίζεται ολοένα και περισσότερο στον τρόπο με τον οποίο αυτή η ισχύς θα λειτουργεί, στο πώς θα εξελίσσονται τα έσοδα καθώς οι αγορές γίνονται περισσότερο ανταγωνιστικές και στο πώς τα έργα μπορούν να παραμένουν κερδοφόρα και χρηματοδοτήσιμα σε όλη τη διάρκεια ζωής τους.
Για την Optimus Energy, η απάντηση βρίσκεται στην αντιμετώπιση της αποθήκευσης ως αυτό που πλέον πραγματικά είναι: ένας ενεργός, ευέλικτος και ιδιαίτερα προηγμένος συμμετέχων στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Καθώς η Ευρώπη εισέρχεται στην επόμενη φάση ανάπτυξης των συστημάτων αποθήκευσης, η βαθιά κατανόηση των τοπικών συνθηκών της αγοράς και η συνεχής βελτιστοποίηση μεταξύ των διαθέσιμων πηγών εσόδων θα αποτελέσουν θεμελιώδεις προϋποθέσεις για την πλήρη αξιοποίηση της αξίας των BESS.
